Trong tập trước của "Những con người xây dựng nên nước Mỹ:"
Đất nước dần khôi phục sau một cuộc nội chiến dài,
và giờ đây vững mạnh hơn bao giờ hết.
Cornelius Vanderbilt đã dùng vũ lực và sự uy hiếp
để tạo nên một đế chế đường sắt
liên kết mọi miền đất nước.
John D. Rockefeller bắt đầu từ xuất phát điểm khiêm tốn,
nhưng với sự quả quyết tuyệt đối và tàn nhẫn của mình,
ông đã độc quyền ngành công nghiệp dầu.
Và kế đến, một sản phẩm mới đã làm thay đổi diện mạo nước Mỹ.
Tôi tin tưởng rằng thép chính là tương lai.
Và nhờ có thép của Andrew Carnegie,
giờ đây các thành phố của nước Mỹ vươn cao tới bầu trời.
Không có gì là không thể cả.
Nhưng sau khi ông có liên quan
đến một trong những thảm hoạ kinh hoàng nhất trong lịch sử nước Mỹ,
đế chế của Carnegie bắt đầu lung lay.
Chủ tịch của ông, ngài Henry Frick, thúc ép công nhân
đến điểm giới hạn...
...khiến họ đứng lên đấu tranh...
Ai muốn đình công,
thì giơ tay lên.
...lập rào cản trước nhà máy chính của công ty Carnegie Steel,
và khi Frick quyết định dùng vũ lực chiếm lại nhà máy...
Khai hoả!
...ông bị người ta mưu sát.
Ông Frick!
Andrew Carnegie buộc phải suy tính lại mọi thứ.
Dunfermline, Scotland.
Với các sự kiện như chủ tịch bị bắn,
và công nhân thì chống đối, Andrew Carnegie
đang gặp rất nhiều khó khăn.
Công ty của ông... và danh tiếng của ông...
đang bị đe doạ.
Và đế chế ông dành cả đời để xây dựng
đang bên bờ vực của sự sụp đổ.
Với mong muốn cứu vãn gia tài của mình,
Carnegie đành rút ngắn chuyến đi nước ngoài của mình,
và mau chóng trở về Pittsburgh.
Pittsburgh, Pennsylvania
Henry Frick sống sót qua khỏi vụ mưu sát.
Chỉ 3 ngày sau khi bị bắn và đâm,
ông đã trở về văn phòng ở Carnegie Steel.
Cuộc gặp gỡ hụt giữa Frick và thần Chết
chỉ càng khiến ông kiên quyết hơn.
Nhưng đối với ông chủ Andrew Carnegie thì khác,
sự kiện nhắc nhở ông chủ tịch là một gánh nặng.
Đã có những lúc Frick cho rằng
"Ta điều hành công ty này.
Là kẻ giỏi nhất vùng Pittsburgh.
Là kẻ phải nài lưng làm 12 tiếng/ngày.
Là kẻ phải chịu một viên kẹo đồng vào đầu.
Nên ta phải là số một."
Mối quan hệ giữa Carnegie và Frick
trở nên xấu đi,
và ông nhận ra rằng mình cần phải thay đổi nó.
Carnegie không vui vì chuyện này.
Ông to nhỏ với phóng viên vùng Pittsburgh
rằng nếu không phải do ông đi công tác nước ngoài,
thì tình hình sẽ khác rồi.
Rồi thì sẽ không có vụ đổ máu này.
Rằng ông sẽ tôn trọng công nhân hơn.
Và ông thu hẹp quyền lợi của Frick.
Nhưng Frick từ chối thừa nhận
bất kì trách nhiệm nào.
Tức giận vì bị Carnegie trừng phạt,
ông ta thậm chí âm mưu và
chỉ đạo một vụ thôn tính.
Carnegie Steel từ từ mục ruỗng từ trong ra ngoài.
Nhưng thách thức lớn nhất cho đế chế của Carnegie
không phải từ bên trong.
Một mối đe doạ mới đang nổi lên.
J.P. Morgan là một giám đốc ngân hàng,
người mà kiếm bạc tỉ từ việc hợp nhất các ngành công nghiệp yếu kém,
mua lại các công ty thất bại,
và đưa chúng trở lại thời kì hoàng kim của chúng.
Những công ty như Carnegie Steel chẳng hạn.
Bạn nhìn vào J.P. Morgan,
và cách ông ấy điều hành các ngân hàng.
Về cơ bản mà nói ông ấy là một người thống trị
ngành công nghiệp ngân hàng, và, quan trọng nhất là,
thống trị tài chính của cả đất nước.
Mới đây Morgan đã hợp nhất
các phần của ngành công nghiệp đường sắt thất bại,
làm cho chúng sinh lãi được
bằng việc loại bỏ các cạnh tranh không cần thiết.
- Chúng ta cần câu trả lời. - Chúng ta sẽ thắng cuộc chiến này thôi.
Ông muốn chiến thế sao?
Tôi nghe đủ rồi.
Chúng ta sẽ làm như thế này.
Trận chiến này sẽ phải kết thúc.
Ngân hàng Morgan sẽ mua lại bờ biển phía Tây
và cho trung ương thuê lại.
Đồng thời cũng mua phần vốn chính ở phía Nam
Pennsylvania để đổi cho một cổ phần của các đường ray khác.
Ông ấy cực kì xuất sắc trong việc chiếm lĩnh các bên đang có xung đột,
các bên mà đang huỷ diệt một ngành công nghiệp nào đấy,
và đưa ra các điều khoản hoà bình phù hợp cho họ,
nhưng có lợi cho ông,
và điều đó tự là đòn bẩy trong kinh doanh cho ông.
Bất cứ ai biết điều gì đó về ông đều công nhận rằng,
dù thích ông hay không, thì ông ấy khiến cho mọi việc êm xuôi.
Do Frick quá nhẫn tâm,
Andrew Carnegie lo sợ rằng ông sẽ trở thành mục tiêu kế tiếp của Morgan.
Ông đi một nước cờ táo bạo.
Một nước đi không thể tránh khỏi.
Andrew?
Henry. Anh thế nào?
- Ổn. - Tốt.
Hôm qua ban quản trị tổ chức họp.
Sao tôi không biết gì nhỉ.
Ban quản trị đã quyết định rằng sẽ là tốt nhất
khi Carnegie Steel huỷ bỏ
hợp đồng với anh.
Anh sẽ phải trao trả lại cổ phần trong công ty.
Anh tất nhiên cũng sẽ nhận được khoản bồi thường
như hợp đồng đã định.
Carnegie!
Trong khi Carnegie gồng mình sửa chữa
đế chế điêu tàn của ông,
J.P. Morgan tiếp tục nhắm vào các công ty thất bại,
và tiếp tục sát cánh bên người bố huyền thoại của mình.
Junius Morgan là nhà sáng lập
nên một trong những ngân hàng đầu tư kiểu mới đầu tiên,
một đế chế tài chính được biết đến với cái tên
Triều đại Nhà Morgan.
J.P. Morgan được sinh ra
là cho kinh doanh ngân hàng.
Bố ông là người thuộc thế hệ đầu tiên
những chủ ngân hàng bên kia Đại Tây Dương, và vì thế
ông xác định chính tài chính sẽ là ngành
chỉ đạo các ngành khác trong tương lai.
Hartford, Connecticut 30 năm trước
Từ khi còn nhỏ,
J.P. được dạy rằng chỉ có duy nhất một cách kinh doanh:
cách của nhà Morgan.
Đầu tư tiền của người khác
và thu lời cho bản thân.
Tối nay ta sẽ về.
Đến lúc đó phải cân bằng cho xong các tài khoản đấy.
Bố của Morgan rất là sát sao con cái.
Junius không hề rời mắt khỏi Morgan
trong nhiều năm.
Điều đó quá sức chịu đựng của ông.
Mở ra đi.
Giờ thì nhấc nó lên. Cảm nhận sức nặng đi.
Biết cảm giác đó là gì không?
Đó là cảm giác được cầm 1 triệu đô-la.
Giờ,
học cách tự kiếm ra số tiền đó.
Tình cha con giữa họ
ngày càng rạn nứt.
Và đến năm 40 tuổi, ông dự định tạo
danh tiếng riêng cho mình.
Những thứ này có cần thiết lắm không?
Bức tranh đó 400 tuổi đấy.
Vâng, thưa ngài.
Ta không hiểu sao con lại cần
đi cướp tí nghệ thuật Châu Âu này về.
Chỉ là mua vài bức tranh thôi mà, bố,
có phải là nguyên bảo tàng đâu.
Ngân hàng nước Anh có nhờ ta xử lí
vấn đề trái phiếu tiếp theo của họ, nên ta nghĩ
chắc con sẽ về London cùng ta?
Ở đây con còn nhiều việc lắm.
Luôn nhớ lòng trunh thành chúng ta ở đâu đấy, Pierpont.
Con sẽ cố nhớ.
Nhớ báo cho ta tình hình.
Ta để con ở lại sắp xếp mấy bức tranh vậy.
J.P. Morgan hiểu rõ tình hình,
và ở điểm nào đấy ông nhận ra rằng,
bố ông thành đạt là thế,
nhưng ông có thể vượt qua cả bố ông.
Bố của Morgan luôn căn dặn ông rằng
tránh mạo hiểm nhiều,
nhưng J.P. Morgan quá mệt mỏi khi phải làm mọi việc theo cách của bố ông.
Ông không đơn thuần chỉ muốn mua lại việc kinh doanh,
ông muốn xây dựng một ngành mới riêng của mình.
Ông chứng kiến John Rockefeller và Andrew Carnegie
xây dựng đế chế của họ từ hư vô.
và ông muốn mình là người kế tiếp.
Nhưng để được thế, Morgan phải tìm
cho mình một sự đột phá.
Ông liền để ý đến một trong những nhà phát minh tài ba nhất thế giới.
Thomas Edison đã là nhà cách tân nổi tiểng
khi mới chỉ 19 tuổi.
Ông nổi lên sau khi hoàn thiện máy điện tín
rồi đến phát minh máy điện báo tỉ giá cổ phiếu,
và máy hát đĩa.
Suốt cuộc đời ông, Edison nắm giữ
hơn 1000 bằng sáng chế.
Nhưng hiện giờ, ở tuổi 31, Edison đang thử nghiệm
phát minh vĩ đại nhất của ông.
Edison có một khả năng đặc biệt
giúp ông quan sát một vật,
rồi tìm ra cách sử dụng nó
mà trước đó không ai nghĩ tới.
Menlo Park, New Jersey.
Vậy ra đây là nơi thiên tài sống.
"Thiên tài là sự kiên trì không ngừng."
Michelangelo.
Morgan quan tâm tới một phát minh:
bóng đèn điện, và dòng điện.
Một dòng chảy năng lượng vô hình đốt nóng
sợi dây tóc nhỏ trong bóng đèn như ma thuật,
và làm sợi dây phát sáng.
Ánh sáng điện sẽ cách mạng hoá thế giới.
Như lửa, hay bánh xe, nó sẽ thay đổi cách sống của con người.
J.P. Morgan thấy được ngay tiềm năng nơi
công nghệ mới mang tính cách mạng này,
và biết rằng đây chính là cơ hội
đê ông gây dựng cơ đồ của riêng mình.
Cơ đồ mà sẽ làm thay đổi thế giới mãi mãi.
Khi thế kỉ 20 sắp cận kề,
nước Mỹ là quốc gia phát triển nhanh nhất trên thế giới.
Đường sắt,
dầu,
và thép
tạo nên tiền đề phát triển.
Nhưng một công nghệ mới đang phát triển lên
có thể còn đột phá hơn những thứ đó.
Điện sở hữu tiềm năng
thay đổi hoàn toàn cả thế giới,
và J.P. Morgan cho rằng mình có thể chiếm hữu nó.
Rất nhiều người chỉ
nhìn bên ngoài để kiểm tra
xem phong vũ biểu đo bão bên trong,
nên dưới con mắt doanh nhân,
nếu bạn nhìn bên trong, bạn sẽ thấy nhiều thứ
mà bạn cần mà chúng có thể trở nên rất thông dụng,
nếu có người đủ dũng cảm chấp nhận xúc tiến cho nó.
Hoặc xây dựng nên nó.
Rất nhiều năm,
J.P. Morgan phải sống dưới cái bóng vĩ đại
của người bố huyền thoại.
Ông tuyệt vọng tìm cách gây dựng dấu ấn cho riêng mình,
và điện có thể là dấu ấn đó.
Morgan đang xem xét đầu tư vào công ty
của Thomas Edison, và đầu tư cho phát minh
bóng đèn điện ông mới phát triển.
Ông thuê Edison lắp đặt đèn điện
cho nhà ông ở Đại lộ Fifth, New York.
Đôi lúc bạn phải đứng lên chiếm lấy quyền sở hữu.
Họ gọi đó là "cướp thức ăn của chó nhà bạn", nhỉ?
Nếu bạn không mặn mà với sản phẩm của chính bạn,
thì sao mọi người tin tưởng và sẵn lòng sử dụng nó được?
Bạn biết đấy, có người gọi đó chỉ là quảng cáo
nhưng tôi gọi đó là cho thấy lòng tin vào sản phẩm của bạn,
điều mà một doanh nhân tài tình nào cũng làm.
Nhà của Morgan nhanh chóng trở thành
phòng thí nghiệm cho các thử nghiệm
bóng đèn điện nổi tiếng của Edison.
Edison lắp đặt một nhà máy điện nhỏ trong nhà gia súc
trên đất của Morgan.
Rồi ông chạy hơn 1219 m dây
sau tường và trần của ngôi nhà,
và lắp đặt gần 400 trăm bóng đèn điện,
những chiếc đầu tiên từng được sản xuất.
Sau nhiều tháng thử nghiệm và thất bại,
ngôi nhà đã sẵn sàng cho việc trưng bày.
Khi tôi tin vào thứ gì đó,
và muốn bán nó cho ai đó,
tôi muốn nó phải nổi bật nhất dưới ánh đèn.
Tôi không chỉ đơn thuần đóng gói nó lại, mà là đóng gói nó cho hoành tráng.
Morgan mời đến rất nhiều người, kể cả bố ông,
đến xem sự tuyệt diệu của áng sáng điện
lần đầu tiên,
ông biết rằng buổi trình diễn sẽ đưa ông
sẽ đưa ông đến vị trí hàng đầu của ngành công nghiệp mới.
Thưa các quý ông và quý bà,
các vị sắp được chiêm ngưỡng sự kì diệu của khoa học hiện đại.
Đèn khí sẽ là quá khứ.
Chào mừng kỷ nguyên ánh sáng điện.
Ánh sáng mà mọi người đang thấy là do điện cung cấp.
Không hề phải đốt khí, dầu, hay lửa.
Chỉ cần một dòng chảy năng lượng vô hình.
Điện lúc đó được coi như
một thứ gì đó kì diệu, và mọi người rất kinh ngạc.
Trước hết là do họ không hiểu điện vận hành thế nào,
vì bạn không thể nhìn thấy điện được,
vì vậy mà nó như là ma thuật
đối với đa số mọi người.
Nhà của J.P. Morgan
là tư gia đầu tiên trên thế giới
được thắp sáng bằng điện.
Bố thấy thế nào?
Con làm ta thất vọng quá đấy, Pierpont.
Ta tưởng con suy nghĩ thấu đáo hơn chứ.
Nhưng đây là tương lai.
Chỉ là đồ chơi trong mấy lễ hội và hội chợ.
Còn con thì như thằng ngốc bị chơi một vố.
Mặc dù bố ông thấy thất vọng,
nhưng sự kiện tại tư gia Morgan là một thành công lớn.
Anh sắp thành một người bận rộn rồi đấy.
Darius Ogden Mills muốn anh lắp điện cho nhà của ông.
Ông ấy phải đợi thôi.
Kế tiếp trong danh sách của tôi là nhà Vanderbilt.
Điện trở thành một thứ không thể thiếu
đối với giới quyền lực của đất nước.
ngoại trừ một trường hợp đáng chú ý,
John D. Rockefeller.
Rockefeller tạo dựng cơ đồ lớn nhất
nước Mỹ bằng việc lọc dầu thô cho đèn dầu.
Ông nhận ra rằng ánh sáng điện có tiềm năng
thay thế dầu hoả và trở thành nguồn sáng chính của nước Mỹ.
Nếu công nghệ đó thành xu thế chủ đạo,
Rockefeller sẽ phải đối mặt với thách thức lớn nhất từ trước tới giờ.
Nối tiếp sau thành công trưng bày ánh sáng điện tại tư gia,
Morgan tin rằng điện có thể là
cơ hội mà ông hằng chờ đợi,
cơ hội để ông điều hành công ty riêng của mình,
và trở thành người tiên phong như Carnegie và Rockefeller.
Nhưng đầu tư cho Edison sẽ đi ngược lại toàn bộ
những gì mà bố J.P. Morgan đã dạy cho ông.
Bạn phải dám mạo hiểm mới thành công được.
Không thể có chuyện đạt được mọi thứ
nếu không mạo hiểm.
Không thì ai cũng dễ dàng có được thứ họ muốn.
Nếu không có mất mát nào,
hay không có khả năng thất bại lớn
hay sự thụt lùi, thì bạn không có triển vọng phát triển.
Menlo Park, New Jersey.
Sao hôm nay tôi có vinh dự được ngài đến thăm đây, ngài Morgan?
Có tiếng ồn dưới tầng hầm.
Nó làm vợ tôi khó chịu.
Là máy phát ấy mà.
Để tôi cho người xuống cách âm phòng.
Con làm ta thất vọng quá đấy, Pierpont.
Ta tưởng con suy nghĩ thấu đáo hơn chứ.
Nhưng đây là tương lai.
Chỉ là đồ chơi trong mấy lễ hội và hội chợ.
Còn con thì như thằng ngốc bị chơi một vố.
Bao nhiêu người đang cạnh tranh với anh, Edison?
Không có gì đáng phải để tâm.
Ngài biết đấy, nếu ngài có thể giúp tôi tăng tiền
để lắp đặt một trạm phát điện chính,
thì sẽ không còn cần đến máy phát điện
ở tầng hầm của ngài nữa.
Với nó, tôi có thể cung cấp điện cho bất cứ thứ gì trong bán kinh khoảng 1 km.
Vậy cần những gì để thắp sáng mọi ngôi nhà ở thành phố New York?
Tôi sẽ cần một mạng lưới các trạm phát điện.
Chi phí là bao nhiêu?
Cái đó để tôi tính toán đã.
Đưa cho tôi xem vào sáng thứ hai.
Bộ mô hình tàu hoả đó... Chạy bằng điện hả?
Vâng.
Làm cho tôi một bộ cho sinh nhật con gái tôi tuần tới.
Đối với Morgan, phần thưởng tiềm tàng quá lớn.
Ông bỏ ngoài tai lời khuyên của bố,
đầu tư mọi thứ vào điện,
và kiên quyết tạo dựng nên cơ đồ của riêng mình,
cho dù có phải đi ngược lại
tất cả những gì ông từng được dạy.
Nước Mỹ đang trải qua những thay đổi kinh ngạc.
Thép đang xây dựng nên những thành phố tương lai
cao chọc trời, và dầu hoả đang thắp sáng mọi ngôi nhà
dọc đất nước.
Nhưng, một sáng kiến mới kì diệu đang nổi lên,
và J.P. Morgan quyết tâm đưa sáng kiến đó đến với thế giới.
Điện đã được công chúng
chú ý đến, nhưng công nghệ đó
chưa ai hiểu rõ, và hầu như không được sử dụng.
Nhưng sau khi hợp tác với Thomas Edison,
J.P. Morgan tin rằng ông có thể đưa điện
đến mọi miền đất nước.
Không có thành công nào mà không phải mạo hiểm.
và tôi nghĩ đó chính là điều phân biệt
người lãnh đạo ngành công nghiệp với những người khác.
Morgan đầu tư cho Edison một khoản
tương đương 83 triệu đô-la ngày nay,
và cùng nhau họ thành lập một công ty mới,
Công ty Ánh sáng điện Edison.
Đầu tư cho Edison là một canh bạc lớn đối với Morgan,
và đi ngược lại mọi thứ bố dạy cho ông.
Rất nhiều năm, Morgan được hướng dẫn nên tránh
đầu tư vào những ngành mới và chưa được kiểm chứng.
Nhưng nơi nào bố ông thấy rủi ro,
J.P. Morgan lại thấy cơ hội ở đó.
Theo tôi thì điều tuyệt vời
về những phát minh thực sự biến đổi thế giới
và những ý tưởng thầu khoán mà cuối cùng lại có
ảnh hưởng to lớn là chúng đều bắt đầu tương đối nhỏ lẻ
và hầu hết mọi người không hiểu
bạn đang nói cái gì, và chúng mất nhiều thới gian
trước khi có đủ lực tiến, nhưng cuối cùng
chúng phát triển vượt bậc và ảnh hưởng của chúng
không ai có thể tưởng tượng được.
Morgan và Edison bắt tay vào làm việc ngay,
biến một toà nhà ở vùng hạ Manhattan
thành trung tâm phát điện đầu tiên của thế giới,
một kỳ quan công nghệ cao chứa đầy các máy phát điện cỡ lớn
đủ sức thắp sáng hàng ngàn ngôi nhà.
Ý tưởng ban đầu là từ trạm trung tâm này
sẽ sản xuất dòng điện trực tiếp đến mọi nơi,
nhưng đồng thời cũng cần phải có phương thức truyền tải điện đi.
Tương lai của điện
không phải chỉ là sự ảo tưởng.
Nó là năng lượng, và năng lượng thì phải truyền tải
mới đi xa được.
Công nhân của Edison làm việc suốt ngày đêm,
đào một mạng lưới các rãnh dài trên 24 km.
Họ lắp đặt hơn 30 km dây đồng dày,
kết nối trạm phát của Edison tới hàng trăm ngôi nhà và công ty ở New York.
Hệ thống lưới điện của Edison trở thành khuôn mẫu cho
cách thức truyền tải điện ở nước Mỹ.
Ông ấy chưa bao giờ làm việc lâu
và cật lực đến vậy chỉ để làm cho một phát minh hoạt động được
như ông ấy làm với điện.
Nhờ có trạm phát điện của Edison được xây dựng và vận hành,
bình minh của kỷ nguyên mới đang đến.
Thành phố lần đầu tiên sáng ngời.
Và sau đó không lâu, hệ thống tải điện của Edison bao phủ một nửa Manhattan.
Các tuyến đèn đường điện ở đại lộ
và các ngôi nhà xuyên suốt New York lách tách tiếng điện.
Edison có một ý tưởng lớn
rằng: "Chúng ta có thể xây các trung tâm phát khổng lồ
và như vậy thì điện sẽ rẻ
cho tất cả mọi thành phần xã hội."
Thật là một ý tưởng tuyệt vời.
J.P. Morgan
và Thomas Edison có khả năng thu về bộn tiền.
Nhưng thành công của họ lại là tin dữ
cho người đàn ông quyền lực nhất đất nước.
Cho đến hiện tại, John Rockefeller hầu như
chưa bị thách thức trong việc cung cấp ánh sáng
đến từng ngôi nhà.
Nhưng càng ngày hệ thống tải điện của Edison càng được mở rộng,
ông nhận ra đế chế dầu hoả của mình đang gặp nguy.
Cứ một ngôi nhà sử dụng điện của Edison
là John Rockefeller mất đi một khách hàng.
Những người khổng lỗ vĩ đại của cuối những năm 1800,
như Rockefeller, họ thường có xu hướng nhẫn tâm.
Họ chỉ quan tâm đến việc thống trị thị trường,
và làm mọi cách họ có thể để bành trướng
thị phần của mình với mục đích
là đảm bảo lợi nhuận của họ.
Các nhà tư bản công nghiệp
thời bấy giờ đơn thuần chỉ là nhà tư bản.
Họ chỉ chăm chăm làm giàu,
và họ muốn xây dựng thứ gì đó trường tồn.
Như Rockefeller muốn Standard Oil của mình
là công ty dầu lớn nhất thế giới.
Rockefeller phát động một chiến dịch PR chống lại điện.
Ông mô tả công nghệ mới này là nguy hiểm,
thậm chí gây chết người, rồi từ đó cảnh báo sẽ có hàng loạt các sự cố bị điện giật
và các đám cháy ngoài tầm kiểm soát.
Rockefeller biết rằng nếu ông có thể làm dân chúng hoảng sợ,
dầu hoả sẽ tiếp tục là nguồn sáng chủ yếu.
Tôi không phải là kẻ thù dễ tính.
Mà tôi là kẻ thù cực kì đáng sợ.
Nên, nếu bạn đe doạ tôi, hay gân tổn hại cho tôi,
thì tôi chắc chắn sẽ không để bạn yên thân.
Nói thế không có nghĩa là đánh đập gì,
nhưng cuối cùng là tôi thắng.
Bởi vì tôi là người chiến thắng, và tôi không thua bao giờ.
Nhưng John D. Rockefeller
sẽ chỉ là mối lo ngại thứ yếu cho Morgan.
Một đối thủ cạnh trạnh xuất hiện.
Thưa quý ông và quý bà, xin giới thiệu Nikola Tesla!
Một cuộc chiến về tương lai của điện đang đến,
và J.P. Morgan có thể là người đầu tiên hứng chịu tổn hại.
Những thay đổi lớn của nước Mỹ khiến cho
cách thế giới nhìn đất nước này thay đổi.
Ở những nơi từng là thất bại,
thì giờ đây các phát kiến đang dẫn dắt đất nước vào một thời đại mới.
Đường sắt, dầu, và thép đã tái thiết đất nước,
và điện đang tạo ra các tiến bộ vượt bậc.
Âm mưu muốn chiếm ngôi vị người đàn ông thắp sáng nước Mỹ
từ tay John D. Rockefeller của J.P. Morgan đã dẫn ông tới
hợp tác với Thomas Edison để thành lập nên
một trong những công ty điện đầu tiên,
và cùng nhau, họ cấp điện cho vô số nhà ở New York.
Các phát minh, những thứ mà hầu như
xuất hiện từ hư vô,
đòi hỏi tầm nhìn phải xa và có sự hỗ trợ to lớn
từ ban lãnh đạo, vì đó là những bước nhảy vọt vĩ đại.
Nếu lãnh đạo không chấp nhận phát minh đó
và thực sự không biết nắm lấy và sở hữu nó, thì phát minh đó sẽ không thành hiện thực.
Morgan đã đi ngược lại lời khuyên của bố ông
qua việc giúp đỡ Edison, nhưng ông vẫn duy trì
một quy tắc ông học được.
Bao nhiêu người đang cạnh tranh với anh, Edison?
Không có gì đáng phải để tâm.
Edison đang phớt lờ khả năng của
thách thức lớn nhất đối với thiết kế
điện của ông, và nó lại xuất phát từ chính phòng thí nghiệm của ông.
Tập sự của ông, Nikola Tesla.
Nikola Tesla, từ khi còn rất trẻ, đã ám ảnh bởi điện.
Và khi lần đầu ông gặp Thomas Edison,
ban đầu thì ông thần tượng Edison...
Ngài Edison.
Có gì sao?
Tôi băn khoăn không biết liệu ngài có thể xem qua
thiết kế động cơ AC của tôi không.
Không ai quan tâm thiết kế của cậu đâu, Tesla.
Dòng điện xoay chiều không an toàn,
vì vậy mà ta mới phải sử dụng dòng một chiều.
Tesla đã phát triển một dạng mới của điện
được biết đến là "dòng xoay chiều", hay "AC".
Nhưng Edison tin rằng dòng AC có điện thế cao
nguy hiểm hơn nhiều dòng điện một chiều chuẩn
mà ông tạo ra.
Tôi nghĩ Edison có lẽ coi Tesla
chỉ là một nhân viên trẻ.
Ý tôi là, dù gì thì
Edison nổi tiếng thế giới, còn Tesla chỉ là
một trong nhiều chàng trai trẻ thông minh làm việc cho ông,
và việc Tesla phát triển AC không là vấn đề gì
với Edison, vì Edison xem bản thân là người
thực sự giải quyết vấn đề điện này và thương mại hoá nó.
Gì đây?
Đơn xin nghỉ việc của tôi.
Sẽ không có ai tuyển cậu đâu.
Tôi sẽ thành lập công ty của riêng mình.
Chúc cậu may mắn kiếm được người đầu tư.
Giờ đây được tự do theo đuổi lý tưởng của bản thân,
Tesla bắt đầu tìm kiếm nhà đầu tư
tài trợ cho công nghệ AC của mình.
Ông tìm được một nhà phát minh làm kinh doanh
George Westinghouse.
Khi từ trường chuyển động,
thì động cơ quay theo.
Tự động cơ cấp điện cho nó.
Cậu nghĩ truyền tải AC được bao xa?
Ý tôi là, tiềm năng của nó cỡ nào?
Chỉ cần xây một nhà máy phát điện,
thì đủ cung cấp điện đến vùng phía đông của nước Mỹ.
Thế thì quá tuyệt vời.
Morgan và Edison có thể là người thắp sáng điện cho New York,
nhưng Westinghouse và Tesla tin rằng
năng lượng tuyệt vời dòng xoay chiều đem lại thì hiệu quả hơn...
Cám ơn cậu.
...và họ bắt tay vào chứng minh điều đó.
Chúc cậu may mắn, Nikola.
Cám ơn, ngài Westinghouse.
Thưa quý ông và quý bà,
xin chào mừng phù thuỷ mới của điện,
Nikola Tesla!
Chứng minh đầu tiên của tôi là dành cho những người trong các bạn
lo sợ rằng AC và điện cao thế sẽ khiến
thế giới trở nên không an toàn.
Tesla du hành khắp đất nước,
biểu diễn với xung điện AC qua người mình.
Các buổi trình diễn thành công khiến nhu cầu
thành lập các trạm phát điện Westinghouse tăng cao.
Những người hiểu được khoa học điện
nhận ra rằng Tesla là người khổng lồ mới,
và là một đối thủ ghê gớm.
J.P. Morgan
bỗng dưng thấy mình trong một tình thế không hề thân thuộc.
Tôi tưởng anh không có ai cạnh tranh cơ chứ.
Không có ai đáng phải để tâm.
"Tôi vừa được chứng kiến toàn cảnh bức tranh và mô tả
một máy điện vừa được phát minh bởi
ngài Tesla, loại máy chắc chắn sẽ cách mạng hoá
ngành điện thế giới."
AC có điện thế rất cao, và nó gây chết người.
Một cậu bé chạm phải một sợi dây hở điện
và bị giết ngay tức khắc.
Còn ngài, thưa ngài. Nhà ngài chỉ có DC thôi.
Không ai trong nhà ngài đối mặt với rủi ro cả.
Edison, theo tôi thấy thì công nghiệp điện
đang có hai hệ thống đối nghịch nhau: AC và DC.
Và thế giới chỉ có chỗ cho một.
J.P. Morgan đặt cược mọi thứ vào Thomas Edison.
Nhưng theo thời gian cuộc chiến giành cấp điện cho đất nước nóng dần lên,
áp lực Morgan đặt lên vai Edison đã đẩy ông
vào con đường đen tối.
Những tiến bộ của nước Mỹ trong 3 thập kỉ qua
khiến ai cũng phải choáng ngợp.
Đường sắt thay cho đường xe ngựa kết nối đất nước,
và các thành phố của đất nước cao ngất trời nhờ thép.
Đầu tiên là dầu hoả biến đổi màn đêm,
và bây giờ,
sắp tới là điện thắp sáng mọi ngôi nhà.
Chỉ có John D. Rockefeller là không để cho
J.P. Morgan và Thomas Edison tự tung tự tác.
Ông quyết tâm giữ cho dầu hoả
dẫn đầu trong trò chơi ánh sáng này.
Ông bắt đầu một chiến dịch để ngăn chặn điện
trước khi nó đủ lực tiến, mặc dù có thể ông đã đánh giá thấp
sức hấp dẫn của năng lượng mới mẻ kì diệu này.
J.P. Morgan
có nhiều thứ phải lo lắng hơn là Rockefeller.
Bố của Morgan luôn dặn ông phải tránh
cạnh tranh bằng bất cứ giá nào.
Và giờ ông và Thomas Edison mắc kẹt trong
cuộc chiến nảy lửa xem cái nào sẽ trở thành
loại điện thống trị thị trường.
Nikola Tesla đã phát triển thành công một cách
tải điện hoàn toàn mới, và công nghệ của ông đe doạ
huỷ diệt mọi thứ mà Morgan và Edison xây dựng.
Công nghiệp điện
hiện đang có hai hệ thống đối nghịch nhau: AC và DC.
Thế giới này chỉ có chỗ cho một.
Nếu Morgan thua,
ông có thể sẽ mất danh tiếng, và địa vị của mình.
Morgan tăng sức ép đối với Edison,
bắt Edison phải loại bỏ cạnh tranh bằng mọi giá.
J.P. Morgan thực sự là
một nhân vật phi thường.
Ánh mắt sắc bén, quyết đoán, rất thông minh,
và ông là kiểu người có tính cách
"Tôi sẽ chịu trách nhiệm."
Và ông đã làm như vậy.
Cảm thấy được sức ép của Morgan trên vai,
Edison lao vào nhiệm vụ chứng tỏ rằng
dòng một chiều của ông là dạng điện an toàn nhất.
Cuộc chiến về dòng điện này là mặt tối
của Thomas Edison.
Chiến thuật mà Edison sử dụng là thuyết phục
công chúng rằng dòng xoay chiều gây chết người.
Đây là một mặt của Edison mà ta thường không thấy.
Ông bắt đầu sử dụng
dòng xoay chiều của Tesla trong một loạt các chứng minh,
hi vọng làm dân chúng sợ năng lượng của AC.
Edison dùng mọi loại thủ đoạn bẩn thỉu
hòng cố gắng làm mất uy tín AC.
Ông giết các con vật trước mắt người xem.
Nhưng không có gì xem ra ngăn cản được
sự nhiệt tình công chúng dành cho dòng điện mạnh hơn của Tesla.
Trong lúc tuyệt vọng tìm cách làm hài lòng Morgan.
Edison thở phào nhẹ nhõm khi nhận được một bức thư
có thể là cơ hội cho ông.
Một nhà tù bang ở New York đang tìm kiếm
một phương thức tử hình thay cho phương thức treo cổ.
Rất nhiều người tin rằng phương thức treo cổ thời Trung cổ này
là độc ác và vô nhân tính.
Điện có thể là phương án thay thế hữu hiệu.
Thiết kế Edison hình dung ra khá đơn giản,
nhưng mang tính mới mẻ.
Những tiến bộ của nước Mỹ trong 3 thập kỉ qua
khiến ai cũng phải choáng ngợp.
Đường sắt thay cho đường xe ngựa kết nối đất nước.
Và các thành phố của đất nước cao ngất trời nhờ thép.
Đầu tiên là dầu hoả biến đổi màn đêm.
Và giờ đây, sắp tới là điện thắp sáng
mọi ngôi nhà.
Chỉ có John D. Rockefeller là không để cho
J.P. Morgan và Thomas Edison tự tung tự tác.
Ông quyết tâm giữ cho dầu hoả
dẫn đầu trong trò chơi ánh sáng này.
Ông bắt đầu một chiến dịch để ngăn chặn điện
trước khi nó đủ lực tiến...
...mặc dù có thể ông đã đánh giá thấp sức hấp dẫn
của năng lượng mới mẻ kì diệu này.
J.P. Morgan có nhiều thứ phải lo lắng hơn là Rockefeller.
Bố của Morgan luôn dặn ông phải tránh
cạnh tranh bằng bất cứ giá nào.
Và giờ ông và Thomas Edison mắc kẹt trong
cuộc chiến nảy lửa xem cái nào sẽ trở thành
loại điện thống trị thị trường.
Edison rất vui mừng giúp đỡ
phát triển một loại ghế điện, miễn là ghế điện đó
sử dụng nguồn phát dòng xoay chiều Westinghouse.
Edison tập trung mọi sự chú ý của phòng thí nghiệm
vào việc phát triển chiếc ghế điện đầu tiên của thế giới.
Đây là cơ hội hoàn hảo để chứng minh
rằng AC của Tesla là cực kì nguy hiểm...
...thậm chí gây chết người.
Nhà tù mời báo giới đến chứng kiến
buổi trình diễn rợn người không tưởng được.
Buổi tử hình đầu tiên trên thế giới...
...bằng điện.
Sẵn sàng chưa?
Rồi.
Tạm biệt, William.
Cậu ấy chết rồi.
Cậu ấy chảy máu kìa.
Cậu ta còn thở.
Tôi bệnh mất.
Cơ bản mà nói họ
nướng sống người này.
Họ làm hỏng buổi tử hình.
Hành động khủng khiếp này lại gậy ông đập lưng ông Edison.
Công chúng không hề liên kết AC tới Tesla.
Tất cả những gì họ nhớ là điện
được sử dụng để giết người.
Và Edison đứng sau vụ này.
Danh tiếng của ông bị tổn hại nặng nề.
Và J.P. Morgan phải chịu số phận thảm khốc hơn.
Giờ ta phải đọc trong báo
rằng con trai ta tài trợ cho Edison cơ đấy.
Một Frankenstein hiện đại hử.
Hắn có kéo cần đâu ạ.
Để ta nói rõ vài điều thế này.
Ta không muốn Nhà Morgan ta
liên quan gì đến điện.
Hay bất kì công việc xấu xa nào.
Ta dành cả đời để gây dựng tiếng tăm
và ta sẽ không để con huỷ hoại nó đâu.
Con đang có cơ hội xây dựng nên...
Pierpont!
Kết thúc rồi.
Mai ta đi tàu đến Monaco.
Trong lúc ta đi, con phải bán cho bằng được
toàn bộ vốn con đầu tư vào mấy công ty Edison này.
Morgan dấn thân thực hiện mong muốn
trở thành một nhà cách tân huyền thoại.
Nhưng giờ đây mong ước đó đã sụp đổ.
Edison đã rơi vào đúng con đường mà John Rockefeller mong muốn.
Con đường chứng minh điện rất nguy hiểm và gây chết người.
Morgan biết rõ nếu thu hồi vốn đầu tư vào Edison
thì ngành điện sẽ sụp đổ hoàn toàn.
Và sẽ chỉ còn Rockefeller ở đỉnh cao của trò chơi ánh sáng này.
Nhưng mặc kệ sự phản đối của bố ông...
...Morgan vẫn tin rằng điện chính là tương lai.
Và không lâu sau, tin tức về một dự án mởi khơi dậy lại ngọn lửa khát vọng của ông.
Một dự án sẽ xoá vết nhơ thí nghiệm của Edison...
...và khôi phục niềm tin của công chúng về ngành điện.
Điện sắp được sử dụng rộng rãi toàn quốc.
Một công ty ở Thác Niagara đã bắt tay vào thực hiện
một trong những dự án xây dựng đầy tham vọng
từng được đảm nhận.
Nhà máy điện lớn nhất thế giới đang được xây dựng.
Và 1300 con người đang đào một đường hầm đồ sộ
dài 4 km vào nền đá.
Một khi hoàn thành, sức nước của thác chảy
sẽ tạo ra một năng lượng không tưởng khoảng 120000 mã lực.
Nhiều hơn tất cả lượng điện được sản xuất
xuyên suốt đất nước...
...cộng lại.
Niagara là một bước ngoặt lịch sử của ngành điện.
Nó không những cho thấy truyền tải điện đi xa là khả thi mà còn là thực tế.
Trạm phát điện Niagara đủ sức
cấp điện thắp sắng
toàn bộ vùng Đông Bắc.
Việc lợi dụng một nơi cực kì nổi tiếng
có sức nước mạnh phi thường thế này
và khai thác sức mạnh đó cho điện
sẽ cho thế giới thấy rằng đây là điều
có thể thực hiện bất cứ đâu.
Nhưng Công ty Điện lực Niagara
vẫn chưa quyết định ai sẽ cung cấp điện cho máy phát...
...DC của Morgan và Edison hay AC của Tesla.
Trạm phát điện lớn nhất thế giới này sẽ là
một lá bài làm thay đổi toàn bộ cục diện trận đấu.
J.P. Morgan biết rằng đây chính là cơ hội
để ông tạo ra đế chế ông hằng mong muốn.
Nhưng ông cũng cân nhắc rằng để có hợp đồng
cấp điện cho Niagara sẽ đòi hỏi một số tiền lớn đầu tư.
Một số tiền mà bố ông sẽ không bao giờ cho phép.
Morgan rối như tơ vò suy nghĩ nước đi kế tiếp...
...thì bi kịch ập đến.
Thưa ngài.
Bố ông gặp phải tai nạn xe ngựa khủng khiếp.
Junius Morgan qua đời do bị thương quá nặng.
Giờ J.P lên nắm quyền điều hành Triều đại Nhà Morgan.
Đế chế của họ Morgan có vô số khoản đầu tư kinh doanh
vào đường sắt, bất động sản, hàng hải,
sản xuất...
...và điện.
Bố ông qua đời đồng nghĩa không gì ngăn cản Morgan được nữa.
Junius qua đời
là môt cú sốc rất lớn đối với Morgan.
Nhưng đồng thời nó cũng là sự giải toả phần nào,
vì sau khi bố qua đời ông được là con người mình mong muốn.
Sự tự do đó giúp ông nhận ra
tiềm năng thực sự theo khía cạnh nào đó.
Mạng lưới của Morgan đáng giá hơn 4 lần tài sản bố ông.
Và ngay lập tức ông có được hàng trăm triệu đô-la.
Và ông tính sử dụng số tiền đó
để có được hợp đồng Niagara.
Thời điểm tốt nhất để mua là khi máu đã đổ trên đường.
Tôi không hiểu ý ngài cho lắm.
Đó là lời khuyên Lloyd Rothschild cho bố tôi.
Ông cũng không nghe theo lời khuyên đó bao giờ.
Tôi sẽ tăng số tiền đầu tư thêm 4 triệu đô-la.
Tôi cũng cho anh thêm 1 triệu đô-la tiền mặt
để phát triển các dự án khác.
Thế thì sẽ không có vấn đề gì cả.
Tốt. Công ty Điện lực thác Niagara đang mời thầu
dự án Trung tâm phát điện thác Niagara.
Họ vẫn chưa quyết định sẽ sử dụng
AC hay DC.
Tôi muốn anh chuẩn bị một gói thầu, Edison.
Đây giờ là một cuộc đua.
Anh nên thắng đấy.
Chọn đúng thời là tất cả trong kinh doanh.
Ai cũng muốn mình là người tiến đầu tiên.
Ai cũng muốn sở hữu thứ vượt trội tương thích tương đối,
hoặc thứ mới mẻ, vượt trội.
Bạn phải chọn đúng lúc, đúng thời.
Chọn thời trong kinh doanh cũng như nắm bắt cơ hội trong cuộc sống vậy.
Nó có lẽ quan trọng tương đương các yếu tố đơn lẻ khác.
Việc xây dựng trạm điện Niagara
vẫn tiếp tục với cường độ khắc nghiệt.
Các công nhân sắp hoàn thành
việc lắp đặt đường ống dài 4 km.
Và sẽ không còn lâu trước khi nước đổ vào đó...
...làm quay các tua-bin to cỡ ngôi nhà.
Các tua-bin đó đủ sức tạo ra
điện thắp sáng cho cả vùng Đông Bắc.
Morgan hiểu rõ để có được hợp đồng đó,
ông cần phải loại bỏ đối thủ của mình.
Tesla và Westinghouse đang tiến triển tốt
với dòng xoay chiều.
Nhưng sau khi công ty nhanh chóng được mở rộng,
thì Westinghouse lại ngập đầu trong núi nợ.
Và công ty của ông đang vùng vẫy cố ngoi ngóp.
J.P. Morgan nhìn thấy cơ hội lợi dụng
chính điểm yếu của mình.
Sở giao dịch chứng khoán New York.
J.P. Morgan
có ảnh hưởng rất lớn đến thị trường chứng khoán
khi thi trường vận hành thất bại.
Trong trường hợp của George Westinghouse,
công ty của ông rất nhiều lần
mất giá trên thị trường chứng khoán do ảnh hưởng của Morgan.
Morgan lợi dụng sự suy thoái trong kinh tế.
...Phát động một chiến dịch bẩn thỉu
nhằm đẩy giá cổ phiếu của Westinghouse xuống.
Ngài Morgan!
Trong tình thế khủng hoảng này thì cần phải làm những gì?
Không việc gì phải hoảng loạn cả.
Ngài Morgan, chúng ta đang bên bờ vực của sự suy thoái phải không?
Không nếu chúng ta hành động khôn khéo.
Vậy bao nhiêu công ty nữa sẽ phá sản, ngài Morgan?
Những công ty duy nhất gặp rủi ro
là những công ty mở rộng nhanh, vốn mạnh,
các dự án thất bại nợ tiền.
Cám ơn, các quý ông.
Ngài Morgan! Ngài Morgan!
Bình luận của Morgan rất tinh tế.
Nhưng ảnh hưởng của ông lên phố Wall rất lớn,
khiến tác động của chúng mang tính phá huỷ ghê gớm.
Trong vài tuần kế tiếp, các nhà đầu tư liên tục bán
cổ phiếu của Westinghouse, khiến giá trị công ty rớt thê thảm.
Chỉ trong vòng vài ngày, công ty suýt nữa phá sản.
Bạn thành công ở việc nào đó
và tự dưng kiếm được rất nhiền tiền
và thế giới nói rằng bạn thành đạt.
Lúc đó không còn ranh giới cho thất bại nữa.
Chỉ còn mức độ thành công.
Với việc Westinghouse nợ ngập đầu,
Morgan tin rằng không còn bất cứ đối thủ nào
tranh giành hợp đồng Niagara với ông.
Điện lực Westinghouse Pittsburgh, Pennsylvania
Không kiếm ra cách nào kêu gọi tài trợ,
Westinghouse sẵn sàng chấp nhận thua cuộc.
Tesla, lý do tôi ở đây là để báo với cậu rằng
công ty của tôi đang bên bờ vực phá sản.
Ông có thiết kế động cơ AC của tôi mà. Sẽ kêu gọi tài trợ được thôi.
Thực tế là ngược lại.
Không ai chịu cho tôi mượn tiền
vì vấn đề tiền bản quyền của phát minh đó.
Ích lợi mà nền văn minh này hưởng được
từ hệ thống điện đa pha của tôi
có ý nghĩa nhiều với tôi hơn số tiền được đầu tư.
Ngài Westinghouse, ngài sẽ cứu được công ty của mình
để phát triển phát minh của tôi.
Đây là bản hợp đồng, và tôi sẽ xé nát nó.
Và ngài sẽ không còn gặp bất cứ vấn đề gì
với tiền bản quyền phát minh của tôi.
Cám ơn cậu, Nikola.
Tesla giao Westinghouse quyền điều khiển AC,
và tử bỏ mọi quyền sở hữu phát minh.
Nhờ đó đầu tư rót vào liên tục.
Và Điện lực Westinghouse lại tiếp tục tồn tại.
Westinghouse biết rõ để đánh bại được Morgan,
ông phải đi một nước cờ táo bạo.
Và không lâu sau đó, ông có được cơ hội hoàn hảo.
Chicago sắp tổ chức
một trong những sự kiện tầm cỡ thế giới...
Hội chợ Thế giới.
Các nhà tổ chức muốn sự kiện là nơi trưng bày
hoành tráng nhất từng được thấy cho công nghệ.
Họ quyết định thắp sáng suốt sự kiện bằng điện.
Những người quản lý và những người làm nên
Hội chợ Thế giới ở Chicago năm 1893 muốn có
một thành phố hoàn toàn chạy điện.
Họ muốn có sự vượt trội công nghệ.
Họ mời các công ty đến thầu
hợp đồng cấp điện cho hội chợ.
Morgan cho rằng ông và Edison
chắc chắn sẽ có được hợp đồng này.
Nhưng Westinghouse lại có kế hoạch khác.
Ông quyết liệt bỏ thầu dự án rẻ hơn...
...chắc nịch rằng ông có thể thắp sáng hội chợ
với giá ít hơn một phần tư Morgan và Edison thầu.
Nước đi táo bạo giúp ông có được hợp đồng,
và Westinghouse và Tesla ngay tức khắc bắt tay vào làm việc
nối dây khắp hội chợ.
Và cuối cùng, vào đêm khai trương,
với mọi con mắt trên thế giới tụ tập về Chicago này,
họ bật công tắc.
Và ngay tức thời, hơn 200000 bóng đèn được thắp sáng.
27 triệu người đến với hội chợ
và được chứng kiến một thế giới được điện hoá.
Và việc đó có tác động lớn, mạnh mẽ
giúp tiếng tăm công nghệ lan truyền.
Mọi người nhận ra rằng một tương lai điện đang đến.
Đây là một sự kiện trưng bày
chưa từng có trên thế giới.
Và nó được cấp điện bởi dòng điện xoay chiều
của George Westinghouse và Nikola Tesla.
Hội chợ mãi mãi là minh chứng cho sự an toàn
và khả năng đứng vững của AC.
Buổi trình diễn ấn tượng của Westinghouse và Tesla
còn một hệ quả khác.
Đã có quyết định ai sẽ là người cấp điện
cho trạm Thác Niagara.
Hai bức thư được gửi đi...
...nhưng chỉ một người sẽ có được hợp đồng.
Nước Mỹ hiện giờ là quốc gia có công nghệ tiên tiến nhất
trên hành tinh này.
Tàu hoả, dầu, và thép đã xây dựng nên đất nước,
và phát minh mới kinh ngạc nhất, là ánh sáng điện.
Nhờ màn trình diễn tại Hội chợ Thế giới ở Chicago,
điện sắp được sử dụng rộng rãi toàn quốc.
Nhưng một cuộc chiến đã nổ ra.
Trận đấu giữa phe J.P. Morgan
và Thomas Edison và phe George Westinghouse
và Nikola Tesla.
Trận đấu giành quyền điều khiển nhà máy điện lớn nhất thế giới...
...tại Tthác Niagara.
Nếu như bạn thực sự không đang cố gắng
chỉ tạo ra một công ty, mà tạo ra cả một ngành công nghiệp mới
và thay đổi cơ bản thế giới,
bạn phải tin vào ý tưởng và theo đuổi nó
qua mọi gian khó
bởi vì con đường sẽ không bằng phẳng.
J.P. Morgan đã đầu tư
hàng triệu đô-la vào ngành công nghiệp điện...
...mong thay thế được John D. Rockefeller
với cương vị là người thắp sáng nước Mỹ...
...và Nhà máy điện Niagara có thể cho ông cơ hội
điều khiển tương lai của điện.
Bất cứ ai có được hợp đồng ấy
sẽ sở hữu công ty điện ưu việt nhất...
không chỉ của nước Mỹ, mà là của thế giới.
Nhà máy ở thác Niagara đã ra quyết định.
Và hai bức thư được gửi đi.
Nhưng chỉ có một người chiến thắng.
Một bước ngoặt đầy bất ngờ...
...George Westinghouse thắng thầu
dự án điện của nhà máy.
Bạn luôn muốn được ở
phòng nghỉ của người chiến thắng.
Bạn sẽ không muốn ở phòng nghỉ của kẻ thua cuộc,
với khăn phủ trên đầu.
J.P. Morgan bị hạ bệ một cách trầm trọng.
Giấc mơ xây dựng một ngành công nghiệp
mới hoàn toàn của ông đã sụp đổ.
Cố gắng tạo dựng tiếng tăm riêng cho mình...
...đã bị huỷ hoại.
Chỉ là đồ chơi trong mấy lễ hội và hội chợ.
Còn con thì như thằng ngốc bị chơi một vố.
Bỗng ông nhận ra rằng
có thể bố ông nói đúng.
Nhưng không bao giờ sẵn sàng chấp nhận thất bại...
...J.P. Morgan thấy ngay được một cách biến thất bại thành cơ hội.
J.P. Morgan phạm sai lầm là tài trợ cho Thomas Edison.
Ý tôi là, ai mà chả mắc sai lầm.
Và tôi luôn nói rằng bạn phải dè chừng
các bất lợi.
Bởi vì đó có thể là cơ hội tuyệt nhất bạn từng thấy,
và có khả năng là bạn để vuột mất cơ hội đó.
Đừng để những việc như thế làm bạn thất vọng
khi chuyện không thành.
Morgan cương quyết giành được quyền điều hành
ngành công nghiệp điện.
Và ông sẽ làm theo cách của nhà Morgan.
Nếu như bạn là cái gai trong mắt ông,
hay ông thèm muốn công ty bạn,
hay là công nghệ mà công ty bạn sở hữu,
bạn sẽ không muốn mình ở trong tình thế đó đâu.
Morgan quay lại với các bài học bố dạy cho ông.
Ông định ép cuộc chiến thành sự quy phục.
Ông bắt đầu cuộc tấn công bằng việc đuổi theo Westinghouse,
và mọi thứ ông ấy sở hữu...
...kể cả bằng sáng chế AC của Tesla.
Chúc mừng anh, Westinghouse.
Tôi nghe rằng anh thắng thầu hợp đồng thác Niagara.
Tôi sẽ đưa anh ra toà
vì vi phạm quyền sở hữu phát minh thiết kế AC.
Tại sao anh lại muốn khởi kiện một vụ
sẽ tốn cả triệu của anh... một vụ mà anh chắc chắn sẽ thua kiện?
Bởi vì anh không có đủ nguồn lực
để theo đuổi một vụ kiện như thế này... và anh sẽ thất thế.
Anh muốn gì?
Anh biết rõ câu trả lời mà.
Chứng minh đầu tiên của tôi
là dành cho những người trong các bạn sợ...
Westinghouse không có lựa chọn nào khác
ngoài việc đáp ứng yêu cầu của Morgan.
Biết rõ chi phí của vụ kiện có thể khiến ông
phá sản, ông buộc phải kí giao bằng sáng chế
điện xoay chiều của Tesla.
Nhưng Morgan không dừng ở Westinghouse.
Do không có được hợp đồng Niagara,
công ty Morgan thành lập cùng Thomas Edison sụp đổ.
Và điện DC của Edison như là một thất bại.
Thomas Edison có thể nói là
nhà phát minh tài ba nhất mà nước Mỹ từng có.
Và như bao nhiêu người tài ba khác, ông cũng có thể
đưa ra các lựa chọn sai lầm tầm cỡ.
Như Morgan lo lắng,
chỉ có một cách để sửa chữa Điện lực Edison.
Ông sẽ tái cơ cấu công ty.
Và bước đầu tiên là loại bỏ Thomas Edison.
Morgan mua lại toàn bộ cổ phần của cổ phiếu Điện lực Edison...
...cho đến khi ông giành được quyền điều hành tuyệt đối công ty.
Menlo Park, New Jersey.
Đây là một thiết bị chiếu hình ảnh động.
Giờ cứ quên chuyện Niagara,
và Điện lực Tổng hợp Edison sẽ tiến tới
những thứ tuyệt vời hơn.
Tên công ty đã đổi thành...
Điện lực Tổng hợp.
Nhưng đó là công ty của tôi.
Tôi phải có tiếng nói chứ.
Không còn nữa... Anh không còn nắm phần vốn chính nữa.
Công ty điện lực mới của Morgan...
Điện lực Tổng hợp... nhanh chóng trở thành một trong những
tập đoàn lớn mạnh nhất địa cầu...
...trị giá khoảng 50 triệu đô-la, hay khoản tương đương hiện tại
là trên 1 tỷ đô-la.
Không còn Edison nữa,
Morgan chuyển công ty thành điện AC.
Loại chuẩn ngày nay vẫn sử dụng.
Với Điện lực Tổng hợp,
bạn có thể thấy ngay rằng họ đang xây dựng một công ty lớn
và thứ gì đó sẽ thay đổi thế giới này.
Họ thực sự cố gắng tạo cho nó vị thế
trên thị trường với cương vị là công ty
tuyệt vời và trường tồn.
Điện lực Tổng hợp sẽ tiếp tục tiến lên
trở thành một trong những tập đoàn lớn nhất nước Mỹ.
Người chơi thay đổi, vốn thay đổi,
nhưng bản chất của cuộc chơi là không đổi.
Không cần phải hiểu ai sẽ là người
bạn phải nịnh nọt, ai sẽ là người bạn cho một cú vào đầu,
hay ai sẽ người bạn phải mua luôn để đạt mục đích.
Đó là cuộc chơi.
Nhờ thành lập Điện lực Tổng hợp,
J.P. Morgan đã thống nhất ngành công nghiệp điện.
Y như ông đã làm với đường sắt.
Và Phố Wall.
Đó là một nước đi ông học từ bố.
Một nước đi mà J.P. Morgan giờ lĩnh hội thành của riêng mình.
Luôn có một lý do
tại sao bạn không làm được gì đó, nhưng nếu sâu bên trong bạn
nó là điều bạn cực kì khao khát, thì bạn sẽ nắm lấy cơ hội,
đo lường thời cơ và đến được nơi bạn muốn.
J.P. Morgan gia nhập Rockefeller và Carnegie
vào hàng ngũ những con người quyền lực nhất đất nước.
Nhưng Morgan càng tiến tới đỉnh cao nhanh bao nhiêu
thì ông lại càng tham lam nhiều hơn.
Và vì quyền lực của ông gia tăng...
...các đối thủ của ông buộc phải thay đổi cho phù hợp.
Nước Mỹ là quốc gia phát triển nhanh nhất thế giới.
Kết nối bởi đường sắt, cung cấp nhiên liệu bởi dầu,
và xây dựng bằng thép.
Đất nước đã trở thành đấu trường
cho các phát kiến mới kì diệu.
Điện đang biến đổi thế giới.
Và với Điện lực Tổng hợp,
J.P. Morgan là người lãnh đạo không đối thủ trong ngành điện...
...đầu tư hàng triệu đô-la để xây dựng các trạm phát
từ bờ biển này đến bờ biển khác.
Và lần đầu tiên đưa điện đến với mọi người.
Các nhà kinh doanh muốn
thay đổi thế giới, muốn có ảnh hưởng to lớn,
họ không chỉ đơn thuần muốn xây công ty.
Họ muốn xây một ngành công nghiệp.
Họ không muốn chỉ tạo ra một sản phẩm hay dịch vụ khác,
họ thực sự muốn cải thiện cơ bản
các mặt của cuộc sống con người.
Nhưng J.P. Morgan
không hề muốn yên thân ở một ngành công nghiệp.
Ông muốn sở hữu tất cả.
Với cương vị là lãnh đạo ngân hàng đầu tư lớn nhất thế giới,
Morgan sở hữu quyền lực không ai sánh được và ảnh hưởng to lớn,
và ông đã trở về với cách cũ của mình.
Chỉ khác giờ đây ông đưa Triều đại Nhà Morgan lên một tầm khác.
Tầm với của Morgan rất rộng
trong công nghiệp nước Mỹ.
Ông trở thành nhân vật được kính trọng nhất,
đáng tin cậy nhất và kỳ vọng nhất,
không phải chỉ vì quyền lực và gia sản ông nắm giữ,
mà vì tính cách của ông ấy.
Washington, D.C.
Sau hai năm khủng hoảng,
Kho bạc nước Mỹ tiến rất gần tới phá sản.
Và chỉ có một người chính phủ có thể nhờ cậy được.
J.P. Morgan được gọi tới Washington để trợ giúp.
Chúng ta coi những giám đốc ngân hàng ngày nay
là những kẻ tham lam như găng-xtơ làm ngân hàng vậy.
Morgan có thể là một trong những kẻ tham lam nhất,
nhưng ông đồng thời cũng có mặt tốt này,
mà theo mặt này thì "Tôi có lòng tin vào con người,
tôi có lòng tin vào đất nước, và tôi sẽ cho đất nước vay."
Morgan cho vay một khoản tổng cộng
đáng trên 100 triệu đô-la, khoảng 3 tỷ đô-la ngày nay.
và cứu vớt chính phủ liên bang.
Cứu nền kinh tế nước Mỹ khỏi tình cảnh sụp đổ hoàn toàn.
J.P. Morgan
đích thực là giám đốc ngân hàng của đất nước.
Ngày nay khi bạn nghĩ về điều đó, thì thật không thể tin được.
Nhưng ông sẵn sàng cho đất nước vay tiền,
khi đất nước gặp nạn.
Morgan rõ ràng đang cân nhắc
lợi tức quốc gia trong ngữ cảnh đó,
đó là, việc cứu Kho bạc nước Mỹ
là hành động cơ bản cho thấy mưu lợi cá nhân,
nhưng đó lại là hành động của chủ nghĩa dân tộc.
Quyền lực Morgan mới có được là một
gáo nước lạnh lớn dội vào đối thủ đang yên giấc.
Họ xem Morgan là mối đe doạ cần phải xử lý.
Trước khi ông xử lý họ.
John Rockefeller chưa bao giờ cảm thấy
sức ép giữ đế chế của mình nguyên vẹn như thế này.
Mặc dù ông đã cố gắng hết sức ngăn chặn...
...nhưng điện đã trở thành xu thế chủ đạo.
Những con người lập nên những công ty vĩ đại này,
họ tự nghĩ ra giải pháp cho vấn đề của họ.
Bạn không giải quyết theo cách vẫn sử dụng theo sách vở.
Bạn ra ngoài và thử gì đó mới mẻ vì bạn nghĩ cách đó có thể sẽ hiệu quả...
Để giữ cho Standard Oil có lời được,
Rockefeller cần phải tìm ra một sản phẩm thay thế dầu hoả.
Và câu trả lời có thể ngay trước mắt ông từ trước tới giờ.
Chỉ cần trên 100 độ thì sẽ có hỗn hợp các chất an-kan.
Tiếc là không sử dụng hỗn hợp đó làm gì được.
Tại sao lại không?
Dễ bay hơi.
Rockefeller nhắm đến một sản phẩm phụ của quá trình lọc dầu
mà hằng nằm trời không ai để ý đến.
Dòng chảy cực kì dễ cháy này ngấm vào trong lòng đất,
và làm ô nhiễm các con sống.
Chất độc hại đó được gọi là xăng...
...và đến giờ, vẫn chưa có ai tìm ra cách sử dụng nó.
Rất nhiều lần tôi được hỏi rằng
liệu bạn có phải nhẫn tẫm để gặt hái thành công không?
Và tôi nói rằng, bạn không phải nhẫn tâm làm gì,
cái chính là bạn phải khôn ngoan.
Khôn ngoan mới là quan trọng.
Bạn phải khôn ngoan.
Rockefeller thuê một đội ngũ các nhà khoa học
để tìm ra cách sử dụng loại chất độc hại này.
Đầu tiên, họ tạo ra các sản phẩm nhỏ...
...như là sáp ong tổng hợp, và nhớt.
Nhưng Rockefeller ngày càng tin rằng xăng có một tiềm năng lớn hơn.
Việc truy tìm chế tạo ra một loại động cơ mạnh mẽ hơn
dẫn đến sự phát triển của động cơ đốt trong.
Đặc tính dễ cháy khiến xăng cực kì nguy hiểm,
nhưng cũng lại cực kì hoàn hảo để làm nhiên liệu cho động cơ.
Bạn luôn tìm kiếm sự đổi mới kế tiếp.
Cơ hội kế tiếp.
Sự cái tiến sản phẩm kế tiếp.
Sự cải tiến dịch vụ kế tiếp.
Bạn luôn cố gắng trở nên tốt hơn.
Thời điểm là quá hoàn hảo cho Rockefeller.
Nắm sẵn trong tay nguồn cung xăng lớn nhất thế giới,
ông bắt đầu sử dụng động cơ chạy xăng
để vận hành các nhà máy lọc dầu của mình.
Năng suất và năng lượng cao của động cơ nhanh chóng
biến nó thành chuẩn mực cho các nhà máy khắp đất nước.
Nhưng khi động cơ được gắn thêm bánh xe...
...tạo ra thứ được gọi là "xe ngựa không cần ngựa"...
...Rockefeller nhận ra rằng xăng có thể còn lớn hơn cả dầu hoả.
Nhưng ngay lúc Rockefeller thấy được tương lai ngành dầu khí...
Làm gì có ai kiếm được triệu đô-la một cách trung thực.
Một mối đe doạ từ bên ngoài xuất hiện.
Tôi sẽ đập tan những kẻ độc quyền này!
...người này có thể huỷ hoại toàn bộ những gì ông...
và đối thủ của ông... đã gầy dựng nên.
Nghe thấy tôi chưa Carnegie?
Nghe chưa hả Rockefeller?
Sắp bước sang thế kỉ 20.
J.P. Morgan và John Rockefeller mắc kẹt trong trận chiến giữa điện và dầu hoả.
Đối thủ của họ, Andrew Carnegie,
không tham dự trận chiến này.
Ông vẫn âm thầm lặng lẽ xây dựng đế chế thép của mình lớn mạnh hơn bao giờ hết.
Bao gồm các hợp đồng bến tàu có lợi
với Hải quân Mỹ để cung cấp thép cho tàu chiến.
Các hợp đồng đó làm ông trở thành nhà thầu quân sự đầu tiên của đất nước.
Các biểu tượng của kinh doanh vĩ đại...
không phải vấn đề là chúng đáng giá trăm triệu đô-la,
hay tỷ, hay ngàn tỷ đô -la,
mà là chúng đẩy xã hội tiến lên.
Không cần biết động lực là gì,
hay sản phẩm là gì, họ... sự tồn tại của họ
và tham vọng thành công, quyền lực, tiền tài,
danh tiếng của họ... đẩy chúng ta tiến tới.
Thành phố New York.
Nhưng giờ đây, J.P. Morgan
sắp sửa đưa kinh doanh lên một tầm cao mới.
Ông bắn đầu tìm kiếm các cách kiếm ra tiền khác.
Dựa vào hình mẫu kinh doanh của bố ông,
ông tạo ra một chiến thuật cực kì mới mẻ,
nó được biết đến là "hình thức Morgan".
"Hình thức Morgan", thực tế thì,
là chiếm lấy những công ty đang đối đầu nhau,
đưa chúng lại với nhau,
và điều hành công ty theo một cách mà
cạnh tranh giảm, lợi nhuận tăng.
Nói cách khác, nó là cố gắng áp đặt luật lệ
lên những ngành công nghiệp cạnh tranh nhau dữ dội này.
Morgan bắt đầu tái cơ cấu các công ty trong mọi ngành trong toàn đất nước.
Sa thải công nhân và loại bỏ các thành phần không hiệu quả.
Trong khi đó vẫn đặt lợi nhuận lên hàng đầu.
Và các đối thủ của Morgan cũng nhanh chóng tiếp cận phương thức tương tự.
Những mặt tối... lòng tham, khát vọng,
những kẻ mơ mộng, những điều về nhà kinh doanh,
nhìn kĩ vào những mặt đó, bạn có thể sẽ không thần tượng họ
như bạn thần tượng họ sau sự kiện nào đó.
Carnegie và Rockefeller
cũng bắt đầu áp dụng "hình thức Morgan" cho công ty họ.
Tối đa hoá lợi nhuận bằng cách cắt giảm nhân công.
Những ai còn việc làm...
...buộc phải làm việc nhiều giờ hơn.
Lương thấp hơn.
Những gì chúng ta thấy trong thời kì hoàng kim
của tư bản chủ nghĩa là mặt không được kiểm soát
của chủ nghĩa tư bản mà ngày nay chúng ta cảm thấy
mừng vì có chính phủ liên bang,
vì không có ai giám sát mọi thứ cả.
Điều kiện làm việc của công nhân trên đất nước
trở nên cực kì tệ hại...
...cũng như việc đi làm đối với người Mỹ,
trở thành một công việc nguy hiểm.
Bạn có nhóm công nhân
hoặc thậm chí là những người thất nghiệp chịu khổ một thời gian dài.
Họ nhận lương rất thấp, nếu may mắn
trong khoảng thời gian này, thì trên đồng lương chết đói một chút,
rất nhiều người như vậy.
Nên, có sự gia tăng phân biệt giàu nghèo
trong khoảng thời gian này gây bất công xã hội tăng cao..
Cái cách mà người ta định nghĩa
có và không có, giàu sụ, những gã bên quỹ đầu tư,
và những người cố gắng trả thế chấp.
Chưa bao giờ có tình trạng như những gì diễn ra
ngày xưa, bạn biết đấy,
công nhân thực sự bị ngược đãi.
Khoảng cách giữa giàu và nghèo
tiếp tục lớn dần...
...với cường độ kinh người.
Trong khi công nhân phải oằn mình ra làm...
...thì lợi nhuận mà Carnegie, Morgan,
và Rockefeller tăng không ngừng.
Đối với triệu công nhân khắp đất nước,
những người khổng lồ công nghiệp là biểu tượng cho
mọi thứ sai trái ở nước Mỹ.
Cơn giận dữ sôi sục trong lòng công nhân.
Cơn giận nhanh chóng bùng nổ.
Với năm bầu cử cận kề,
một chính trị gia từ Nebraska đang thay đổi sự thất vọng của công chúng.
Tôi sẽ đập tan những kẻ độc quyền đó.
Và nhắm vào những con người giàu nhất nước Mỹ.
Nghe thấy tôi chưa Carngegie?
Nghe chưa hả Rockefeller?
William Jennings Bryan
là một thế lực chính trị nổi lên đang thu hút đông dân chúng...
và thề rằng sẽ chấp dứt sự độc tài trong đất nước.
Nhưng lời hứa của Bryan về một sự thay đổi lại là tin dữ
cho những người đứng đầu thương mai nước Mỹ.
Đối với nhiều người thì tình hình là tiền nhiều,
những tập đoàn lớn, lớn nhất
như Standard Oil, đang giành quyền kiểm soát đất nước.
Từ đây nổ ra những phong trào tiến bộ.
Và phần quan trọng của nền móng phong trào đó là xây dựng luật chống độc quyền.
Không chỉ xây dựng luật, mà phải truy tố những kẻ độc quyền.
Rockefeller, Carnegie,
và Morgan tốn bao nhiêu công sức xây dựng đế chế của mình từ hư vô.
Họ sẽ không để một chính trị gia có uy tín
huỷ hoại đế chế của họ.
Nhưng dân nguyện thì một lòng chống lại họ.
Và trong khi Bryan bắt đầu chiến dịch chạy đua vào Nhà Trắng...
... những người khổng lồ biết rằng chặn ông không phải là dễ.
Họ nghĩ ra một kế hoạch táo bạo,
chưa ai từng thử bao giờ.
Nhưng có một vấn đề...
...để thành công, họ không thể làm một mình.
Lần đầu tiên trong lịch sử, những con người quyền lực nhất nước Mỹ...
tạm gạt chuyện cạnh tranh sang một bên...
...và hợp tác với nhau.
Anh thấy sao?
Chúng ta cần mua ghế Tổng thống.
Biên dịch: Kruego – Viettorrent subteam Viettorrent.vn – Hãy đến và chia sẻ!